हिवाळ्यातील घसा दुखणे — दुर्लक्ष करू नका ✍️ डॉ. सादिया मशायक – MBBS, M.S ENT Sigma Eye & ENT Hospital, Latur

हिवाळा सुरू होताच सर्वात जास्त आढळणाऱ्या आरोग्य समस्यांपैकी एक म्हणजे घसा दुखणे (Sore Throat). थंड आणि कोरडी हवा, वारंवार होणारी सर्दी-ताप, व्हायरल इन्फेक्शन, धूळ-प्रदूषण आणि आवाजाचा अति वापर यामुळे या समस्या अधिक प्रमाणात वाढतात.

बहुतांश लोक या त्रासाकडे साध्या गोष्टीसारखे पाहतात आणि दुर्लक्ष करतात. मात्र, वेळेवर लक्ष न दिल्यास ही समस्या गंभीर आजारांमध्ये बदलू शकते. त्यामुळे योग्य वेळेत तज्ज्ञ उपचार घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

हिवाळ्यात घसा का जास्त दुखतो?

हिवाळ्यात बाहेरची थंड हवा आणि घरातील गरम, कोरडी हवा घशातील ओलावा कमी करते. त्यामुळे घशामध्ये खवखव, वेदना, जळजळ आणि सूज जाणवते. यासोबतच ताप, नाक बंद होणे आणि कोरडा खोकला ही लक्षणेही आढळतात.

सर्वसामान्य कारणे

• व्हायरल इन्फेक्शन (सर्दी, फ्लू, व्हायरल थ्रोट इन्फेक्शन)

• धूळ आणि एलर्जी

• कोरडी हवा

• अॅसिडिटी / GERD

• आवाजाचा वाढीव वापर (teachers, singers, speakers)

• धूम्रपान, तंबाखू व प्रदूषण

• थंड पदार्थ व थंड पाणी

लक्षणे

• घसा दुखणे किंवा खवखव

• गिळताना दुखणे किंवा अडचण

• आवाज बसणे / आवाजात बदल

• कोरडा किंवा चिकट खोकला

• ताप आणि अंगदुखी

• घशात जळजळ

ही लक्षणे साधी वाटू शकतात, पण अनेकदा गंभीर इन्फेक्शनचे संकेत असू शकतात.

घरी करता येणारे उपाय

• कोमट पाण्यात मिठाच्या गुळण्या

• वाफ घेणे (Steam inhalation)

• गरम पाणी आणि द्रव्ये जास्त प्रमाणात पिणे

• मध आणि हळद मिश्रण

• Humidifier वापरणे किंवा खोलीत पाण्याचे भांडे ठेवणे

• आवाजाला विश्रांती देणे

टाळावे

• थंड पाणी व थंड पेय

• तळलेले व मसालेदार पदार्थ

• धूम्रपान, तंबाखू आणि गुटखा

• आवाजाचा अति वापर

• स्वतःहून अँटिबायोटिक घेणे

टीप: वायरल sore throat मध्ये Antibiotics उपयोगी नसतात. त्यांचा वापर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानंतरच करावा.

कधी ENT तज्ज्ञांकडे जावे? (Red Flags)

• लक्षणे 7 दिवसांपेक्षा जास्त टिकणे

• जास्त ताप

• श्वास घेण्यास किंवा गिळण्यास त्रास

• रक्त येणे किंवा लाळ जास्त येणे

• आवाज सतत दोन आठवडे बसणे

• मुलांमध्ये सूज आणि श्वास घेण्यास अडचण

ही लक्षणे Tonsillitis, Laryngitis, Pharyngitis किंवा Throat Abscess दर्शवू शकतात.

तज्ज्ञ उपचार का महत्त्वाचे?

ENT तज्ज्ञ शारीरिक तपासणीद्वारे अचूक कारण शोधून योग्य उपचार देतात. यामुळे:

• जलद आराम मिळतो

• गुंतागुंत टाळता येते

• वारंवार होणारी समस्या नियंत्रित करता येते

डॉ. सादिया मशायक यांचा सल्ला

“हिवाळ्यातील घसा दुखणे सामान्य असले तरी त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. योग्य वेळी ENT तज्ज्ञांचा सल्ला घेतल्यास मोठ्या आरोग्य समस्यांपासून बचाव करता येतो.”

Consultation & Appointment

Dr. Sadiya Mashayak

MBBS, M.S. ENT Endoscopic Surgeon

(Nair Hospital, Mumbai)कान-नाक-घसा तज्ञ

SIGMA EYE AND ENT HOSPITAL ( सिग्मा अत्याधुनिक डोळ्यांचा आणि कान नाक घसा दवाखाना)

अपॉइंटमेंट साठी संपर्क करा: 8766469972

पत्ता:हरि निवास संकुल, नाना नानी पार्क रोड,हाय-टेक सीटी-स्कॅन सेंटरच्या शेजारी,रमा टॉकीजच्या शेजारी, सावे वाडी,लातूर, महाराष्ट्र ४१३५१२

निष्कर्ष

हिवाळ्यातील घसा दुखणे — दुर्लक्ष करू नका.योग्य माहिती, योग्य काळजी आणि वेळेवर उपचार घेतल्यास आरोग्य सुरक्षित ठेवता येते आणि गंभीर गुंतागुंती टाळता येतात.