.jpg)
स्क्रीनच्या अतिवापरामुळे मुलांची दृष्टी कमकुवत – पालकांसाठी गंभीर इशारा
- Dr. Azeem Mashyak
- Feb 6
- 3 min read
Updated: Feb 6
डॉ. अजीम मशायक MBBS, MS (Ophthalmology), FCRS – Cataract (Phaco), Cornea & Glaucoma Specialist नेत्ररोग तज्ञ Sigma Eye & ENT Hospital, लातूर
नवी दिल्ली : वृत्तसंस्था
आजच्या डिजिटल युगात मुले मैदानी खेळ, निसर्ग आणि मोकळ्या हवेत वावरण्यापेक्षा मोबाइल, टॅबलेट, टीव्ही आणि लॅपटॉपच्या काही इंची स्क्रीनमध्ये अधिक वेळ अडकलेली दिसत आहेत. या बदलत्या जीवनशैलीचा थेट आणि गंभीर परिणाम मुलांच्या डोळ्यांवर होत असून, लहान वयातच दृष्टी कमकुवत होण्याचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे.
नॅशनल चाइल्ड हेल्थ प्रोग्रामचा धक्कादायक अहवाल
नॅशनल चाइल्ड हेल्थ प्रोग्राम अंतर्गत गेल्या वर्षी कर्नाटक राज्यातील शाळांमधील सुमारे सव्वा कोटी (1.25 कोटी) मुलांची आरोग्य तपासणी करण्यात आली.या तपासणीत तब्बल 1.72 लाख मुलांमध्ये दृष्टीशी संबंधित विकार आढळून आले.
➡️ यामधून एक महत्त्वाची बाब समोर आली आहे की,सुमारे 18 ते 20 टक्के शालेय विद्यार्थ्यांना दृष्टीदोष आहे, जो मोठ्या प्रमाणात स्क्रीन टाइमशी संबंधित आहे.
पालकांसाठी इशारा : मोबाइलचा अतिवापर
आजकाल मुल जेवत नसेल, रडत असेल किंवा हट्ट करत असेल, तर त्याच्या हातात मोबाइल देणे हे अनेक घरांमध्ये सामान्य झाले आहे.अगदी लहान वयातच मोबाइलची सवय लागल्याने —
मुले तासनतास स्क्रीनकडे पाहतात
डोळ्यांवर ताण येतो
नैसर्गिक दृष्टीविकास बाधित होतो
तज्ज्ञांच्या मते, किमान अडीच वर्षांपर्यंत मुलांना मोबाइल देऊ नये, असा स्पष्ट सल्ला देण्यात येतो.
मुलांमध्ये वाढणाऱ्या दृष्टिदोषांची प्रमुख कारणे
डोळ्यांच्या आजारांमागे केवळ स्क्रीन टाइमच नाही, तर खालील घटकही तितकेच जबाबदार आहेत :
1️⃣ मायोपिया (निकटदृष्टी दोष) मध्ये वाढ
सतत जवळच्या वस्तूंवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे मायोपियाचे प्रमाण वेगाने वाढत आहे.यामध्ये —
लांबचे स्पष्ट दिसत नाही
चष्म्याची गरज लवकर लागते
2️⃣ शारीरिक सक्रियतेचा अभाव
चार भिंतींच्या आत मर्यादित जीवनशैलीमुळे डोळ्यांना नैसर्गिक व्यायाम मिळत नाही.
3️⃣ मैदानी खेळांचा अभाव
सूर्यप्रकाशात खेळण्याचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे —
शरीरातील व्हिटॅमिन D
आणि डोपामाइनयांची पातळी कमी होते, जे डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
4️⃣ असंतुलित आहार
बदलत्या जीवनशैलीमुळे पोषक आहाराकडे दुर्लक्ष होत असून, त्याचा परिणाम थेट दृष्टीवर होत आहे.
स्क्रीन टाइमचे दुष्परिणाम : केवळ दृष्टीपुरते मर्यादित नाहीत
तज्ज्ञांच्या मते, सतत स्क्रीनकडे पाहिल्यामुळे —
डोळ्यांचे स्नायू थकतात
डोळ्यांत जळजळ व कोरडेपणा जाणवतो
डोकेदुखीची समस्या वाढते
एम्समधील नेत्रतज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार,मुलांमध्ये डोळे कोरडे होण्याची (Dry Eye) समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसत आहे.
मानसिक आणि भावनिक परिणाम
लहान वयात मोबाइलचा अतिरेक केल्यामुळे केवळ डोळ्यांवरच नव्हे, तर —
मानसिक विकास
भावनिक स्थैर्य
लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता
यावरही नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, हे पालकांनी लक्षात घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
उपाय काय? – तज्ज्ञांचा सल्ला
✔️ मुलांनी दररोज किमान 2 तास मैदानी खेळ करावेत
✔️ स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवावा
✔️ योग्य अंतर ठेवून स्क्रीन पाहावी
✔️ संतुलित व पोषक आहार द्यावा
✔️ वर्षातून किमान एकदा डोळ्यांची तपासणी करावी
निष्कर्ष
डिजिटल साधने आजच्या काळाची गरज असली, तरी त्यांचा समतोल वापर अत्यंत महत्त्वाचा आहे.मुलांची दृष्टी ही त्यांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी अमूल्य आहे.वेळीच योग्य पावले उचलली, तर वाढता दृष्टिदोष रोखणे नक्कीच शक्य आहे.
✍️ डॉ. अजीम मशायक
MBBS, M.S. Ophthalmology, FCRS
Phaco-Refractive Surgeon
PBMA . H. V. Desai Eye Hospital, Pune
Ophthalmologist
नेत्ररोग तज्ञ
Sigma Eye & ENT Hospital, लातूर
डॉ. अजीम मशायक
(MBBS, M.S. Ophthalmology, FCRS)
नेत्ररोग तज्ञ
🏥 Sigma Eye & ENT Hospital, Latur
📍 रमा टॉकीजच्या शेजारी, सावे वाडी, लातूर
⏰ वेळ : दुपारी १ ते सायं. ८ | रविवार बंद
📞 8766469972
Eye Hospital in Latur
Best Eye Hospital in Latur
Eye Hospital near Latur
Eye Clinic in Latur
Ophthalmology Hospital Latur
Cataract Surgery Hospital Latur
Glaucoma Treatment Latur
Retina Specialist Latur
LASIK Eye Surgery Latur
Pediatric Eye Hospital Latur
Eye Checkup Centre in Latur
Best Ophthalmologist in Latur
Affordable Eye Hospital Latur
Advanced Eye Care Latur
Cataract Doctor in Latur
ENT Hospital in Latur
Best ENT Doctor in Latur
Ear Nose Throat Hospital Latur
ENT Specialist in Latur
ENT Clinic near Latur
Hearing Loss Treatment Latur
Sinusitis Treatment Latur
Tonsilitis Doctor Latur
Ear Infection Treatment Latur
Best ENT Surgeon Latur
Comments